گـــــوهرنهـــــال

نهال سنجد حاج حسینی؛ رقمی تجاری و پرمحصول  سنجد حاج حسینی یکی از ارقام اصلاح‌شده و تجاری سنجد است که به‌دلیل درشتی میوه، بازارپسندی بالا و تناژ تولید بیشتر نسبت به سایر ارقام، جایگاه ویژه‌ای در بازار داخلی و صادراتی پیدا کرده است. این رقم معمولاً به‌صورت اصلاح‌شده و بر پایه قلمه تولید می‌شود که همین موضوع کیفیت باردهی آن را نسبت به نهال‌های بذری معمولی به‌طور محسوسی ارتقا می‌دهد. نهالستان گوهر نهال با عرضه نهال سنجد حاج حسینی اصیل و دارای شناسنامه، امکان کشت مطمئن این محصول پرسود را برای باغداران فراهم کرده است. مشخصات گیاه‌شناسی و شرایط اقلیمی درخت سنجد حاج حسینی در شرایط مطلوب به ارتفاعی بین ۴ تا ۶ متر می‌رسد و پهنای تاج آن معمولاً بین ۳ تا ۴ متر است. این رقم دامنه تحمل دمایی گسترده‌ای دارد و می‌تواند در تابستان تا دمای ۴۵ درجه مثبت و در زمستان تا منفی ۳۰ درجه سانتی‌گراد را بدون آسیب جدی تحمل کند. یکی از نکات مهم در کاشت این رقم، حساسیت نسبی آن به شوری خاک است؛ برخلاف ارقام قزل یا دره‌وار، سنجد حاج حسینی در خاک‌های با شوری بالا عملکرد مطلوبی ندارد و برای چنین شرایطی توصیه نمی‌شود. این نهال همچنین در رطوبت نسبی بالای ۶۵ درصد رشد و باردهی مناسبی ندارد و برای مناطق خشک و نیمه‌خشک با رطوبت پایین مناسب‌تر است. زمان کاشت و فاصله مناسب بین نهال‌ها بهترین زمان کاشت نهال سنجد حاج حسینی، فصل پاییز (آبان تا اواسط آذر) یا اوایل بهار (اسفند تا اوایل فروردین) پیش از باز شدن جوانه‌هاست. فاصله کاشت پیشنهادی بین درختان ۴ تا ۵ متر و فاصله بین ردیف‌ها ۵ تا ۶ متر است تا فضای کافی برای رشد تاج و ریشه فراهم شود. با این آرایش کاشت، در هر هکتار می‌توان بین ۳۳۰ تا ۴۰۰ اصله نهال کشت کرد. در خاک‌های رسی باید توجه داشت که مقاومت این رقم در برابر کم‌آبی کاهش می‌یابد، به همین دلیل خاک‌های شنی-لومی با زهکشی مناسب برای این نهال ارجحیت دارند. زمان باردهی و میزان محصول نهال سنجد حاج حسینی معمولاً ۳ تا ۴ سال پس از کاشت به‌صورت پایه نهال، وارد مرحله باردهی می‌شود که نسبت به بسیاری از ارقام سنجد، سرعت باردهی بالاتری محسوب می‌شود. این رقم میوه‌ای دیررس دارد و برداشت آن معمولاً در نیمه دوم مهرماه انجام می‌گیرد. یک درخت بالغ در سنین ۸ تا ۱۰ سالگی می‌تواند بین ۳۵ تا ۵۵ کیلوگرم محصول در هر فصل تولید کند که به‌دلیل درشتی میوه، از نظر وزنی تناژ بالاتری نسبت به ارقام محلی و حتی برخی ارقام اصلاح‌شده دیگر دارد. بازدهی اقتصادی با احتساب کشت ۳۷۰ اصله نهال در هر هکتار و میانگین برداشت ۴۵ کیلوگرم از هر درخت در سال هشتم به بعد، تولید سالانه هر هکتار به حدود ۱۶.۶ تن می‌رسد که نسبت به سایر ارقام سنجد تناژ بالاتری محسوب می‌شود. با توجه به بازارپسندی بالای میوه این رقم و تقاضای صادراتی آن، حاشیه سود این کشت نسبت به ارقام معمولی سنجد به‌طور محسوسی بیشتر است. نیازهای آبی و کوددهی در سه سال اول کاشت، نهال سنجد حاج حسینی به آبیاری منظم هر ۱۴ روز یک‌بار نیاز دارد. پس از رسیدن به سن ۵ سالگی، این فاصله می‌تواند به یک نوبت آبیاری در ماه کاهش یابد، چرا که این رقم مقاومت خوبی به کم‌آبی دارد و در برخی مناطق حتی به‌صورت دیم نیز کشت می‌شود. کوددهی سالانه با کود دامی پوسیده به میزان ۱۵ تا ۲۰ کیلوگرم برای هر درخت بالغ، همراه با یک نوبت کود فسفاته در اوایل بهار، به بهبود کیفیت و درشتی میوه کمک می‌کند. هرس نهال سنجد حاج حسینی هرس سالانه در فصل خواب گیاه (بهمن تا اسفند) شامل حذف شاخه‌های خشک، ضعیف و درون‌رو است. با توجه به ریزش گل‌های این رقم در فصل شکوفه‌دهی، مدیریت هرس باید به‌گونه‌ای انجام شود که تهویه و نور کافی به داخل تاج برسد تا از افت باردهی ناشی از ریزش گل جلوگیری شود. درخت باید در سال‌های اول با ۴ تا ۵ شاخه اصلی اسکلت‌بندی شود. تفاوت سنجد حاج حسینی با سایر ارقام سنجد سنجد حاج حسینی در مقایسه با سنجد محلی و سنجد قزل، ویژگی‌های متمایزی دارد. تناژ تولید این رقم در هکتار به‌طور محسوسی بیشتر از هر دو رقم دیگر است و میوه آن نیز درشت‌تر و بازارپسندتر بوده، به همین دلیل بیشتر برای اهداف تجاری و صادراتی کشت می‌شود. برخلاف سنجد قزل و سنجد دره‌وار، این رقم به شوری خاک حساس است و در زمین‌های شور توصیه نمی‌شود. از نظر شروع باردهی نیز سنجد حاج حسینی با ۳ تا ۴ سال، سریع‌تر از سنجد محلی (۴ تا ۵ سال) و نزدیک به سنجد قزل وارد مرحله بارآوری اقتصادی می‌شود. جمع‌بندی نهال سنجد حاج حسینی با توجه به درشتی و بازارپسندی میوه، سرعت مناسب باردهی و بازدهی اقتصادی بالا (تا ۱۶.۶ تن در هکتار)، گزینه‌ای مطمئن برای باغدارانی است که به دنبال کشتی تجاری و پرسود هستند، به شرط آنکه خاک منطقه فاقد شوری بالا باشد. نهالستان گوهر نهال با عرضه نهال‌های اصیل و شناسنامه‌دار این رقم، شرایط لازم برای شروع این کشت پرسود را فراهم کرده است. سوالات متداول نهال سنجد حاج حسینی از چه سالی بار می‌دهد و بازدهی آن چقدر است؟ این نهال ۳ تا ۴ سال پس از کاشت وارد مرحله باردهی می‌شود و یک درخت بالغ ۸ تا ۱۰ ساله می‌تواند ۳۵ تا ۵۵ کیلوگرم محصول در سال تولید کند. آیا نهال سنجد حاج حسینی برای خاک‌های شور مناسب است؟ خیر، این رقم نسبت به شوری خاک حساس است و برای زمین‌های شور، ارقام سنجد قزل یا دره‌وار توصیه می‌شود.