گـــــوهرنهـــــال

نهال سنجد قزل؛ گزینه‌ای مقاوم و پرمحصول برای مناطق خشک سنجد قزل یکی از ارقام اصلاح‌شده و پرمحصول سنجد است که به دلیل مقاومت فوق‌العاده در برابر خشکی، شوری خاک و کم‌آبی، جایگاه ویژه‌ای در بین باغداران مناطق خشک و نیمه‌خشک ایران پیدا کرده است. این رقم نسبت به سنجد معمولی، میوه‌های درشت‌تر و بازدهی بالاتری دارد. نهالستان گوهر نهال با تأمین نهال سنجد قزل اصیل و پیوندی، امکان کشت مطمئن این محصول پرسود را فراهم کرده است. مشخصات گیاه‌شناسی و شرایط اقلیمی درخت سنجد قزل در شرایط مطلوب به ارتفاعی بین ۴ تا ۶ متر می‌رسد و پهنای تاج آن معمولاً بین ۳ تا ۴ متر است. این رقم مقاومت بسیار بالایی به خشکی دارد و می‌تواند در مناطق با بارندگی سالانه کمتر از ۲۰۰ میلی‌متر نیز رشد کند. همچنین تا شوری خاک با EC حدود ۸ تا ۱۰ دسی‌زیمنس بر متر را تحمل می‌کند. این نهال به خاک با pH بین ۶.۵ تا ۸.۵ نیاز دارد و در خاک‌های شنی-لومی با زهکشی مناسب بهترین عملکرد را از خود نشان می‌دهد. سنجد قزل دماهای منفی ۲۵ تا منفی ۳۰ درجه سانتی‌گراد را نیز بدون آسیب جدی تحمل می‌کند. زمان کاشت و فاصله مناسب بین نهال‌ها بهترین زمان کاشت نهال سنجد قزل، فصل پاییز (آبان تا اواسط آذر) یا اوایل بهار (اسفند تا اوایل فروردین) پیش از باز شدن جوانه‌هاست. فاصله کاشت پیشنهادی بین درختان ۴ تا ۵ متر و فاصله بین ردیف‌ها ۵ تا ۶ متر است تا فضای کافی برای توسعه ریشه و تاج فراهم شود. با این آرایش کاشت، در هر هکتار می‌توان بین ۳۳۰ تا ۴۰۰ اصله نهال کشت کرد. زمان باردهی و میزان محصول نهال سنجد قزل معمولاً از سال سوم تا چهارم پس از کاشت، اولین میوه‌های خود را تولید می‌کند، اما باردهی اقتصادی و قابل توجه از سال پنجم تا ششم به بعد آغاز می‌شود. یک درخت بالغ در سنین ۸ تا ۱۰ سالگی می‌تواند بین ۳۰ تا ۵۰ کیلوگرم محصول در هر فصل تولید کند و این میزان در درختان کاملاً بالغ (بالای ۱۵ سال) تا ۷۰ کیلوگرم نیز می‌رسد. زمان برداشت میوه معمولاً از اواخر شهریور تا اواسط مهرماه است. بازدهی اقتصادی با احتساب کشت ۳۷۰ اصله نهال در هر هکتار و میانگین برداشت ۴۰ کیلوگرم از هر درخت در سال هشتم به بعد، تولید سالانه هر هکتار به حدود ۱۴.۸ تن می‌رسد. با توجه به هزینه نگهداری پایین این رقم و نیاز آبی محدود آن، حاشیه سود این کشت نسبت به بسیاری از درختان میوه دیگر بالاتر است. نیازهای آبی و کوددهی سنجد قزل در سال‌های اول پس از کاشت به آبیاری منظم هر ۱۲ تا ۱۵ روز یک‌بار نیاز دارد، اما پس از استقرار کامل (از سال چهارم به بعد)، این فاصله می‌تواند به ۲۰ تا ۲۵ روز افزایش یابد. کوددهی سالانه با کود دامی پوسیده به میزان ۱۵ تا ۲۰ کیلوگرم برای هر درخت بالغ، همراه با یک نوبت کود فسفاته در اوایل بهار، رشد و باردهی را بهبود می‌بخشد. هرس نهال سنجد قزل هرس سالانه در فصل خواب گیاه (بهمن تا اسفند) شامل حذف شاخه‌های خشک، ضعیف و درون‌رو است. درخت باید در سال‌های اول با ۴ تا ۵ شاخه اصلی اسکلت‌بندی شود تا تاجی متعادل و پربازده شکل بگیرد. از سال پنجم به بعد، هرس سالانه سبک برای حفظ نور کافی به داخل تاج کافی است. تفاوت سنجد قزل با سایر ارقام سنجد سنجد قزل در مقایسه با سنجد معمولی (بذری) و سنجد بخارایی، تفاوت‌های محسوسی دارد. وزن میوه در سنجد قزل به‌طور میانگین ۲ تا ۳ برابر سنجد بذری معمولی است و بازدهی آن نیز به همین نسبت بالاتر است. از نظر شروع باردهی، سنجد قزل زودتر از سنجد بذری (که معمولاً ۶ تا ۸ سال طول می‌کشد) وارد مرحله باردهی اقتصادی می‌شود. همچنین مقاومت این رقم به شوری خاک نسبت به سنجد بخارایی بیشتر است، در حالی که سنجد بخارایی طعم شیرین‌تری دارد. عمر اقتصادی درخت سنجد قزل بین ۴۰ تا ۶۰ سال است. جمع‌بندی نهال سنجد قزل با توجه به مقاومت بالا به خشکی و شوری، نیاز آبی محدود، و بازدهی اقتصادی مناسب (تا ۱۴.۸ تن در هکتار)، گزینه‌ای مطمئن برای باغدارانی است که به دنبال کشتی کم‌ریسک در مناطق خشک و نیمه‌خشک ایران هستند. نهالستان گوهر نهال با عرضه نهال‌های اصیل و پیوندی این رقم، شرایط لازم برای شروع این کشت پرسود را فراهم کرده است. سوالات متداول نهال سنجد قزل از چه سالی بار می‌دهد و بازدهی آن چقدر است؟ این نهال از سال سوم تا چهارم شروع به میوه‌دهی می‌کند و باردهی اقتصادی از سال پنجم تا ششم آغاز می‌شود؛ یک درخت بالغ ۸ تا ۱۰ ساله می‌تواند ۳۰ تا ۵۰ کیلوگرم محصول در سال تولید کند. نهال سنجد قزل چه مقدار مقاومت به خشکی و شوری خاک دارد؟ این رقم می‌تواند در مناطق با بارندگی سالانه کمتر از ۲۰۰ میلی‌متر رشد کند و تا شوری خاک با EC حدود ۸ تا ۱۰ دسی‌زیمنس بر متر را نیز تحمل می‌کند.